पर्यटकका अनौंठा आनीबानी स् इजरायलीले होटलमा कोठा पाउँदैनन्, खर्चै गर्दैनन् एशियन नेपाल घुम्न आउने पर्यटकमध्ये कुन देशकाले बढी खर्च गर्छन् ?

अर्काको देश घुम्न आएका पर्यटकहरु पनि अरुसँग रिसाउँछन् र ? भर्खरै–भर्खरै न्याथममा पथप्रदर्शकको तालिम सुरु गर्दा राजेन्द्र बहादुर राईलाई अचम्म लाग्ने ग¥थ्र्यो । आफ्नै देशमा आएर कसैले नराम्रो व्यवहार ग¥यो भने सहेरै बस्नुपर्ने ? यो प्रश्न न्याथममा पढाउने गुरुहरुसँग सोध्नै पनि लागेका थिए । तर, फेरि सोधेनन् । यो पेशा यस्तै होला भन्ने सम्झिएर आफैंले आफ्नै चित्त बुझाए । तर, राइले कुनैबेला गुरुलेभन्दा अचम्म लागेको कुरा नै अरुलाई सिकाउने गरेका छन् । ‘आफैंले पर्यटकहरुको अनेक अनेक व्यवहारबाट म अभ्यस्त हुन थालेको छु’ उनी भन्छन् ‘यो क्षेत्रमा त विश्वभरीका मानिसको व्यवहार बुझ्न नसके कामै रहेनछ ।’

अर्का पथप्रदर्शक सुमित सिलवालले सानातिना कुरामा पनि रिसाइरहने पर्यटकलाई बुझ्न नसक्दा सुरुका दिनहरुमा ठूलै समस्या भोगेका थिए । भर्खरै यो पेशामा लागेका उनलाई पहिलो यात्रामा नै अमेरिकी पर्यटकहरुले सिधै असन्तुष्टि पोखेका थिए । उनी भन्छन् ‘त्यतिबेला त यही गुनासो ट्राभल एजेन्सीसम्म पु¥याइदिन्छन् कि ? भन्ने ठूलै चिन्ता लागेको थियो ।’ तर, जति चित्त नबुझेका कुराहरु उनीसँग नै भनेपनि ट्राभल एजेन्सीलाई नभनेपछि सिलवाललाई लाग्यो ‘अमेरिकीहरु त साँच्चिकै मनका सोझा र सफा चित्त भएका हुने रहेछन् ।’

पर्यटक घुमाउने काम पनि सोचेजस्तो सजिलो भने छैन । विश्वभरबाट आउने पर्यटकको मन बुझेर त्यसै अनुसारको व्यवहार गर्नुपर्छ । उनीहरु रिसाएपनि आफू कहिलै रिसाउन पाईँदैन । भनेको कुरा सबै स्पष्टसँग बुझाइदिनुपर्छ । परेको समस्या आफंैंले समाधान गरिदिनुपर्छ । त्यसैले पथप्रदर्शकहरुलाई अघोषित राजदूत भनिने गर्छ । आफ्नो देशमा कस्ता कस्ता महत्वपूर्ण धरोहरहरु छन् भन्ने कुरा तिनै पथप्रदर्शकहरुबाट नै विश्वले थाहा पाउने गरेको छ । तर, कुनैदेशका पर्यटकहरुले भने सहनै नसक्ने व्यवहार पनि गर्ने गर्छन् ।

राई सम्झन्छन् ‘इजरायली पर्यटकलाई घुमाउन प्रायः पथप्रदर्शकहरु इन्कार गर्ने गर्छन् । सानातिना विषयमा पनि असन्तुष्ट हुने र झगडा नै गर्न आउने उनीहरु खर्च पनि खासै गर्दैनन् । त्यसैले इजरायलका पर्यटकहरुलाई होटल व्यवसायीहरुले समेत सजिलै कोठा दिने गरेका छैनन् ।’

त्यसपछि भारतीय नागरिक र नेदरल्याण्डबाट आएका पर्यटकहरु कम खर्च गर्ने सूचीमा पर्छन् । यद्यपि गैरआवाशीय भारतीयहरुको भने स्वभाव योभन्दा अलिक फरक हुनेगर्छ । नेदरल्याण्डका पर्यटकहरुमा पनि सबैको स्वभाव भने एउटै नहुने अर्का पथप्रदर्शक दिपेशराज शर्माको बुझाई छ । उनका अनुसार कुनैपनि देशबाट आएका पर्यटकहरुलाई देशको आधारमा उनीहरुको व्यवहारको परिकल्पना गर्न त सकिन्छ । तर, केही अपवाद पनि हुने गर्छन् ।

शर्मा सम्झन्छन् ‘नेपाल घुम्न आएका एक पर्यटकको टोलीलाई पोखराको लेकसाइडमा घुमाउदै गर्दा एक जनाको जुत्ता च्यातियो । तत्कालै भ्रमण दलका सदस्यहरुलाई जहाँको त्यहीँ राखेर म आफैं नयाँ जुत्ता किनिदिनको लागि हिडेँ । पथप्रदर्शकको काम यस्तै बेलामा केही झण्झटिलो पनि हुने गर्छ । सुपरमार्केट पुगेका ती पर्यटकले पसलमा भएका आधाभन्दा धेरै चप्पलहरु एकएक गरेर हेरे । तर, त्यहाँबाट एउटा पनि नकिनी उनी फर्किए । बाहिर निस्किए लगत्तै जुत्ता सिलाउने ठाउँमा पु¥याइदिन उनैले आग्रह गरे । मैले जुत्ता सिलाउने ठाउँमा पु¥याइदिएँ । उनले झण्डै एक इन्च जति सिलाएको ८०० रुपैयाँ तिर्नुप¥यो । उनी त्यसमा नै खुशी थिए । किनभने आफ्नो पुरानो जुत्ता नै उनले लगाउन पाएका थिए । सोही भ्रमण दलकी अर्की एक सदस्यले सोही ठाउँमा एउटा जुत्ताको सोल फेरेको २००० रुपैयाँ माग गरिएकोमा खुशी भएर ३ हजार रुपैयाँ दिएर फर्किएकी थिइन् । यसले एउटै देशका दुई पर्यटकहरुको स्वभावमा भिन्नता आएको मान्न सकिन्छ ।’

शर्मा भन्छन् ‘पर्यटकको व्यवहार्र पथप्रदर्शकको व्यवहारमा पनि भर पर्ने गर्छ । धेरै पर्यटकहरु भक्तपुर दरबार क्षेत्रमा जाँदा १५ सय रुपैयाँ तिर्न महंगो भएको गुनासो गर्छन् । तर, मसँग आजसम्म कसैले पनि यस्तो गुनासो गरेका छैनन् । किनभने म त्यो पैसालाई प्रवेश शुल्क नभनी दरबार क्षेत्रलाई गरिएको योगदानको रुपमा व्याख्या गर्छु । त्यसले उनीहरु पनि आफ्नो योगदान सम्झिएर सगर्व प्रवेश शुल्क तिर्ने गर्छन् ।’

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० आउन अब डेढ महिना मात्र बाँकी छ । चालू आर्थिक वर्षमा १५ लाख पर्यटक भित्र्याउने प्रक्षेपण गरेको सरकारले २०२० मा २० लाख पर्यटक भित्र्याउने महत्वाकांक्षी योजना बोकेको छ । भ्रमण वर्षको मिति नजिकिँदै गर्दा यसको चटारो पनि बढिरहेको छ । तर, सरकारले अंकको पछि लागेर पर्यटकको गुणस्तर भने बिर्सिएको अनुभूति हुन्छ ।

भ्रमणवर्षमा सरकारले सबैभन्दा धेरै भारतीय पर्यटक आउने अपेक्षा राखेको छ । कूल २० लाख मध्ये ४ लाख पर्यटकहरु भारतबाट आउने सरकारको प्रक्षेपण हो । तर, भारतीय पर्यटकहरु नेपालमा सबैभन्दा खर्च नगर्ने सूचीमा पर्छन् । पथप्रदर्शकहरु भन्छन् ‘भारतीय पर्यटकहरु सामान किन्नको लागि भनेर एक दिनभरीको समय माग गर्छन् । तर, उनीहरु सबै पसलका सामान हेरिसकेपछि चित्त बुझेन भनेर फर्किने स्वभावका हुन्छन् ।’

त्यस्तै, चिनियाँ पर्यटकहरु आफ्नै देशका व्यापारीहरुकोमा बाहेक त्यसबाहिर केही पनि खर्च गर्दैनन् । केही समयअघिसम्म त उनीहरु वीच्याट र अलिपे मार्फत् सिधै चीनमा भुक्तानी गर्ने गर्थे । अहिले राष्ट्र बैंकले यसमा कडाई गरेको छ । तर, खर्चको हिसाबले चिनियाँहरु पनि कमै खर्च गर्नेको सूचीमा पर्छन् । तर, भ्रमण वर्षभरीमा ३ लाख ३५ हजार पर्यटक भित्र्याउने सरकारी लक्ष्य छ ।

त्यस्तै, थाइल्याण्डबाट ७८ हजार, मलेसियाबाट ४१ हजार, रसियाबाट १७ हजारभन्दा धेरै पर्यटकहरु आउने सरकारी प्रक्षेपण छ । तर, यी देशका अधिकांश पर्यटकहरु खर्च गर्नमा कञ्जुस्याईं गर्ने स्वभावका हुन्छन् । यस्ता पर्यटकहरु नेपालमा आएर अत्यावश्यक ठाउँमा बाहेक खर्च नै गर्दैनन् ।

नेपाल आउनेमध्ये धेरै खर्च गर्नेहरु न्युजिल्याण्ड अष्ट्रेलिया जस्ता देशका पर्यटकहरु हुन् । जसमध्ये न्युजिल्याण्डबाट ६ हजार हाराहारीमा मात्रै पर्यटक आउने सरकारी लक्ष्य छ भने अष्ट्रेलियाबाट ५८ हजार पर्यटक आउने प्रक्षेपण छ । यसबाहेक अमेरिका बेलायत जस्ता देशका पर्यटकहरुले धेरै खर्च गर्ने गर्छन् ।

घट्दै खर्च गर्ने संस्कृति

पछिल्लो तथ्यांकलाई विश्लेषण गर्ने हो भने पर्यटकहरुको खर्च गर्ने संस्कृति घट्दै गएको छ । सन् २००९ मा प्रतिव्यक्ति दैनिक ४५.७ अमेरिकी डलर खर्च गर्ने पर्यटकहरुले २०१८ मा औषत् ४४ अमेरिकी डलर मात्रै खर्च गर्ने गरेका छन् । जबकी २०१७ मा ५४ डलर प्रतिव्यक्ति खर्च गर्ने गरेका थिए । २००९ मा औषत्मा ११ दिन नेपाल बस्ने गरेका पर्यटकहरु २०१६ मा १३ दिन बसेका थिए । अहिले १२ दिनमात्रै औषत्मा पर्यटकहरु नेपाल बस्ने गरेका छन् ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पर्यटन विषय अध्यापनरत पशुपति न्यौपाने सरकारले संख्याको आधारमा नभएर पर्यटकले कति खर्च गर्छन् ? भन्ने विषयमा धेरै ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिन्छन् । पर्यटकहरुलाई यहाँ बोलाएपछि जतिसक्दो धेरै खर्च गराउनको लागि सबैभन्दा पहिले मार्केट सेग्मेन्ट गर्नुपर्ने उनको बुझाई छ । यसको लागि कुन ठाउँ कस्ता पर्यटकहरुका लागि उपयुक्त हुन्छ ? त्यो पहिचान गरेर त्यसैको आधारमा आवश्यक सुविधा पु¥याउनु पर्ने उनको बुझाई छ । पर्यटन क्षेत्रमा सरकारले नीति नियम बनाउने भएपनि कार्यान्वयन निजी क्षेत्रले नै गर्ने भएकोले सरकार र निजी क्षेत्रबीच सहकार्यको खाँचो रहेको उनले बताए ।

पर्यटन विभागका सूचना अधिकारी मणि लामिछानेले पर्यटकहरुलाई खुशी बनाएर मात्रै धेरै दिन नेपाल राख्ने र धेरै खर्च गराउन सक्ने भएकोले पर्यटन बोर्डले अघोषित राजदूतको रुपमा रहेका पथप्रदर्शकहरुलाई तालिम दिने र क्षमता अभिबृद्धिका विभिन्न कार्य गर्ने गरेको बताए । पर्यटकको सुविधा र प्रचार प्रसारमा बोर्डको प्रत्यक्ष भूमिका कम भएपनि नेपालको बारेमा राम्रो र नराम्रो छवि विकास गराउन सक्ने क्षमता राख्ने गाइडहरुलाई सकारात्मक रुपमा प्रस्तुत गराउनको लागि यस्ता तालिमहरु दिने गरिएको जानकारी दिए ।

कुन् देशका पर्यटकहरु कस्ता हुन्छन् ?

पर्यटक कुन देशका नागरिक हुन् ? त्यसको आधारमा हामी उनीहरुको स्वभावबारे जानकारी लिन सक्छौं । पथप्रदर्शकहरुको अनुभवलाई आधार मान्दा नेपालमा सबैभन्दा धेरै खर्च गर्नेमा अमेरिकी पर्यटकहरु पर्छन् । त्यस्तै, सबैभन्दा कम खर्च गर्ने इजरायली पर्यटकहरु हुन् । यसमा पनि अपवाद चाहिँ हुनेगर्छ । यद्यपि इजरायली पर्यटकहरुमा अतिरिक्त खर्च गर्ने र मिलनसार स्वभावका पर्यटकहरु पाउनै मुस्किल हुने ‘टुर गाइड’हरु अनुभव सुनाउँछन् ।

युरोपियन र एशियाली मुलुकका पर्यटकहरुबीच खर्च गर्ने, अरुसँग व्यवहार गर्ने र फोटो खिच्ने सवालमा पनि ठूलो भिन्नता हुने गर्छ । खर्च गर्ने सवालमा एशियाली मुलुकका मानिसहरु खासै खर्च गर्दैनन् । युरोपेलीहरु व्यापक मात्रामा खर्चगर्छन् । एशियालीहरु आफू नबसी खासै फोटो नै खिच्दैनन् । युरोपेलीहरु कहिलै पनि आफ्नो फोटो खिच्दैनन् । उनीहरुले राम्रो सिन देखिएका सम्झनाको लागि फोटो खिच्ने गर्छन् । जहाँ पुगेपनि आफू अघि गएर फोटो खिच्ने स्वभाव बढी एशियालीहरुकै हुन्छ ।

खर्चको हिसाबले हेर्दा अमेरिकी पर्यटकहरुमा दुई वर्ग पाइन्छ । एउटा सेवा निबृत्त कर्मचारीहरु बुढेशकालमा घुम्न आएका हुन्छन् । उनीहरु अत्यधिक खर्चालु हुन्छन् । त्यसको तुलनामा युवाहरु कम खर्च गर्छन् । युवाहरु धेरै घुमन्ते स्वभावका हुन्छन् । कम खर्च बोकेर घुम्न आएकाहरु त्यति खर्च सकिएपछि फर्किने गर्छन् ।

अमेरिकी र युरोपेलीहरुमा एउटा कुरामा समानता छ । यी दुबै ठाउँका पर्यटकहरु बियर पाएपछि सबै कुरा भुल्छन् । तर, यिनीहरुमा एउटा भिन्नता पनि छ । अमेरिकीहरु चित्त नबुझेका कुराहरु तत्कालै पथप्रदर्शकलाई भन्छन् र सच्याउन आग्रह गर्छन् । पछि ट्राभल एजेन्सीलाई गुनासो गर्दैनन् । तर, युरोपियनहरु यात्राभरी केही पनि भन्दैनन् र पछि भारी पुग्नेगरी गुनासो बोकाएर फर्किन्छन् । युरोपियनहरुलाई धेरै शिष्ट व्यवहार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

यस बाहेक जापानी, चिनियाँ र थाइल्याण्डका पर्यटकहरु धेरै फोटो खिच्ने, कम खर्च गर्ने र कम ज्ञान आर्जन गर्न खोज्ने स्वभावका हुन्छन् । उनीहरु विशेषगरी फोटो खिच्नमा नै आनन्द मान्छन् । रसियनहरु पनि निकै कम खर्च गर्छन् । उनीहरु विशेषगरी शिकारका सौखिन हुन्छन् । शिकार खेल्न पाएमा परेको खर्च गर्ने उनीहरुको स्वभाव हुन्छ । त्यस्तै, कोरियनहरु त्यतिधेरै कन्जुस्याईं गर्दैनन् । तर, अमेरिकी र युरोपेली जस्तो फजुल खर्च पनि गर्दैनन् । उनीहरु ग्रुपमा हिँड्न मन पराउँछन् जसले स्वभाविक रुपमा कम खर्च हुन्छ । यस बाहेक न्युजिल्याण्ड, अष्ट्रेलिया आदि देशका पर्यटकहरु धेरै खर्च गर्ने सूचीमा पर्छन् ।

त्यस्तै, जर्मनहरु अध्ययनको हिसाबले गहन ज्ञानको खोजी गर्ने स्वभावका हुन्छन् । कुनैपनि साइटमा जानुपूर्व त्यसको विषयमा विस्तृत जानकारी लिएर जानु नै जर्मनहरुको गुण हो । उनीहरु प्राकृतिक सौन्दर्यमा हराउने स्वभावका हुँदैनन् । विशेषगरी धार्मिक पर्यटनमा जर्मनहरुको विशेष रुचि हुन्छ । कुनैपनि मन्दिरमा पुग्दा त्यसको इतिहास, किंवदन्ती, त्यसको वैज्ञानिक कारण आदिको बारेमा विस्तृतमा खोजी गर्ने भएकोले सघन ज्ञान नभएका पथप्रदर्शकहरु जर्मनलाई घुमाउन हिच्किचाउने गर्छन् । खर्चको हिसाबले जर्मनहरु पनि त्यति कञ्जुस छैन । अनलाईन

ताजा खबर

कंचनपुरको क्षेत्र नं ३(क) मा नेकपा एस का रावल निर्वाचित

कंचनपुरको क्षेत्र नं ३(क) मा नेकपा एकीकृत समाजवादीबाट प्रकाश...

कञ्चनपुर निर्वाचन क्षेत्र नं. ३ प्रतिनिधिसभामा भारी मत सहित लेखक को विजयी

महेन्द्रनगर। कञ्चनपुर निर्वाचन क्षेत्र नं. ३ प्रतिनिधिसभातर्फ नेपाली कांग्रेसका...

कञ्चनपुर क्षेत्र २(क) मा माओवादीका उम्मेदवार ‘सरल’ निर्वाचित

कञ्चनपुर, ७मंसिर नेकपा माओवादी केन्द्रले कञ्चनपुरमा खाता खोलेको छ ।...

दार्चुला प्रदेशसभा (१)मा नेपाली कांग्रेसका बिक्रमसिंह धामी निर्वाचित

महेन्द्रनगर। दार्चुला प्रदेशसभा (१)मा नेपाली कांग्रेसका बिक्रमसिंह धामी निर्वाचित...

दार्चुलाको प्रदेशसभा (२) मा नेकपा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार मानबहादुर धामी निर्वाचित

महेन्द्रनगर। दार्चुलाको प्रदेशसभा (२) मा नेकपा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार...

Website developed by:

spot_img

छुटाउनु भयो कि ?