कञ्चनपुर
भीमदत्त नगरपालिकाको आयोजना तथा निड्स नेपालको समन्वयमा, WWF नेपाल र EBA (Ecosystem-based Adaptation) कार्यक्रमको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा सञ्चालित “नेपालमा EBA मार्फत मानव–वन्यजन्तुको सहअस्तित्व कार्यक्रम” अन्तर्गत विभिन्न जनचेतनामूलक तथा संरक्षणमुखी गतिविधिहरू सञ्चालन गरिएका छन् ।
कार्यक्रमले मानव र वन्यजन्तुबीच बढ्दो द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्दै दिगो सहअस्तित्व कायम गर्ने उद्देश्य लिएको छ। जलवायु परिवर्तनका कारण वन क्षेत्र, पानीका स्रोत तथा वन्यजन्तुको प्राकृतिक बासस्थानमा परेको असरले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वका घटना बढ्दै गएको सन्दर्भमा समुदायस्तरमै समाधान खोज्ने प्रयास कार्यक्रमले गरिरहेको छ। ब्रह्मदेव–लालझाडी क्षेत्रलाई केन्द्रमा राखेर सञ्चालन भइरहेको EBA परियोजनाले वन संरक्षण, जैविक विविधता प्रवर्द्धन तथा स्थानीय समुदायको जीविकोपार्जन सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।
कार्यक्रमअन्तर्गत समुदायमा वन्यजन्तुबाट हुने सम्भावित जोखिमबारे सचेतना अभिवृद्धि, वन क्षेत्र संरक्षण, जलस्रोत व्यवस्थापन, वन्यजन्तुमैत्री पूर्वाधार विकास तथा स्थानीयवासीलाई वातावरणमैत्री जीविकोपार्जनका अवसरहरू सिर्जना गर्ने कार्य भइरहेको जनाइएको छ। WWF ले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वलाई संरक्षण र विकास दुवैसँग जोडिएको चुनौतीका रूपमा व्याख्या गर्दै समुदायको सहभागितामार्फत सहअस्तित्वको वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।
भीमदत्त नगरपालिकाका जनप्रतिनिधिहरूले वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न र वन्यजन्तुसँगको सहअस्तित्वलाई व्यवहारमा उतार्न स्थानीय समुदायको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। उनीहरूले संरक्षणका गतिविधिमा स्थानीय बासिन्दाको सक्रिय सहभागिताले मात्रै दीर्घकालीन सफलता हासिल गर्न सकिने धारणा व्यक्त गरे।
निड्स नेपालका प्रतिनिधिहरूले जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरण गर्दै प्राकृतिक स्रोतहरूको संरक्षण र मानव–वन्यजन्तु सहअस्तित्वलाई मजबुत बनाउने उद्देश्यले कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिए। उनीहरूका अनुसार स्थानीय तह, समुदाय र संरक्षण साझेदार संस्थाहरूबीचको सहकार्यले वातावरण संरक्षणका क्षेत्रमा सकारात्मक परिणाम दिन थालेको छ।
कार्यक्रममा सहभागी स्थानीयवासीहरूले वन्यजन्तुको संरक्षणसँगै आफ्नो जीवन र सम्पत्तिको सुरक्षाका विषयमा समेत जानकारी प्राप्त भएको बताएका छन्। उनीहरूले वन्यजन्तुप्रति सकारात्मक सोच विकास गर्न तथा द्वन्द्व न्यूनीकरणका उपायहरू अवलम्बन गर्न कार्यक्रम उपयोगी भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।
WWF नेपालका अनुसार नेपालमा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व संरक्षण क्षेत्र तथा वन आसपासका बस्तीहरूमा बढ्दो चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। यस्ता कार्यक्रमले समुदायलाई संरक्षणको साझेदार बनाउँदै मानव र प्रकृतिबीचको सन्तुलित सम्बन्ध कायम गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
